Vị trí đứng chụp hình theo tinh thần Phụng vụ

Việc kỹ thuật viên chụp hình đứng trên cung thánh, tại khu vực dành riêng cho chủ tế hay ngay nơi bàn thờ để chụp hình có phù hợp với tinh thần phụng vụ và kỷ luật Hội Thánh không?

GIẢI ĐÁP PHỤNG VỤ

Hỏi: Kỹ thuật viên chụp hình có được đứng trên cung thánh, tại khu vực dành riêng cho chủ tế hoặc ngay nơi bàn thờ để chụp ảnh sau Thánh lễ không?

Hiện nay, sau các Thánh lễ trọng thể như truyền chức, thêm sức, hôn phối, khấn dòng, ngân khánh hay lễ bổn mạng, người ta thường tổ chức chụp hình lưu niệm ngay trong nhà thờ. Một hiện tượng khá phổ biến là: linh mục hoặc cộng đoàn đứng phía dưới tam cấp cung thánh để chụp hình, trong khi kỹ thuật viên nhiếp ảnh lại bước lên cung thánh, thậm chí đứng ngay giữa khu vực bàn thờ hoặc đúng vị trí chủ tế vừa cử hành Thánh lễ, nhằm lấy góc ảnh thuận tiện hơn.

Vấn đề đặt ra là: Việc kỹ thuật viên chụp hình đứng trên cung thánh, tại khu vực dành riêng cho chủ tế hay ngay nơi bàn thờ để chụp hình có phù hợp với tinh thần phụng vụ và kỷ luật Hội Thánh không?

I. Cung thánh không phải là không gian sinh hoạt thông thường

Theo giáo huấn và truyền thống phụng vụ của Hội Thánh, cung thánh không đơn thuần là “phần cao” trong nhà thờ, nhưng là nơi dành riêng cho việc cử hành các mầu nhiệm thánh.

Quy chế Tổng Quát Sách Lễ Rôma xác định:“Cung thánh là nơi đặt bàn thờ, nơi công bố Lời Chúa, và nơi linh mục, phó tế cùng các thừa tác viên thi hành chức vụ.” (QCSLRm, số 295).

Trong không gian ấy, bàn thờ giữ vị trí trung tâm:“Bàn thờ là trung tâm của việc tạ ơn được hoàn tất trong Thánh lễ.”(QCSLRm, số 296).

Truyền thống thần học phụng vụ còn nhìn bàn thờ như biểu tượng của chính Đức Kitô: vừa là Bàn Thờ, vừa là Tư tế, vừa là Hy lễ. Vì thế, cung thánh mang chiều kích linh thánh đặc biệt và được dành ưu tiên cho các thừa tác viên thi hành tác vụ phụng vụ.

Do đó, việc sử dụng cung thánh như một khu vực thao tác kỹ thuật hoặc như “sân khấu” phục vụ bố cục hình ảnh dễ làm suy giảm ý nghĩa biểu tượng và cảm thức linh thánh của nơi cử hành phụng vụ.

II. Sau Thánh lễ, tính thánh thiêng của cung thánh vẫn phải được tôn trọng

Có ý kiến cho rằng: sau phép lành cuối lễ, nghi thức phụng vụ đã kết thúc nên có thể sử dụng cung thánh tùy nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, cách hiểu này không phù hợp với truyền thống và kỷ luật của Hội Thánh.

Giáo luật quy định: “Trong nơi thánh chỉ được phép những gì phục vụ việc thực thi hay cổ võ phụng tự, đạo đức và tôn giáo.” (điều 1210).

Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo cũng nhấn mạnh: “Trong nhà thờ phải giữ sự trang nghiêm thích hợp với nhà Thiên Chúa.” (số 1185).

Điều này cho thấy: dù Thánh lễ đã kết thúc, cung thánh vẫn không mất đi tính cách thánh thiêng. Hội Thánh chưa bao giờ hiểu cung thánh như một nơi “xong nghi thức thì có thể sử dụng tùy tiện”.

Bởi vậy, việc kỹ thuật viên tự do đi lại trên cung thánh, đứng ngay trung tâm bàn thờ, hoặc chiếm vị trí ghế chủ tọa chỉ để tạo góc ảnh đẹp là điều không phù hợp với tinh thần tôn kính nơi thánh.

III. Điều Hội Thánh lưu tâm không chỉ là luật lệ, nhưng là cảm thức đức tin

Hội Thánh không cấm việc chụp hình lưu niệm sau Thánh lễ. Trong nhiều trường hợp, đây còn là nhu cầu mục vụ chính đáng và có giá trị lưu giữ kỷ niệm cộng đoàn.

Tuy nhiên, điều cần được phân định là: chụp hình thế nào để không làm tổn thương cảm thức linh thánh của phụng vụ.

Một số thực hành cần tránh:

– Đứng hoặc tạo dáng ngay tại bàn thờ.

– Đừng để kỹ thuật viên bước lên cung thánh như khu vực kỹ thuật tự do.

– Sử dụng ghế chủ tọa hay trung tâm cung thánh như điểm tạo bố cục hình ảnh.

– Đừng đặt máy móc, thiết bị hoặc tựa người lên bàn thờ.

– Đừng biến cung thánh thành nơi tụ tập, nói cười và di chuyển ồn ào sau lễ.

Những hành vi ấy, dù đôi khi xuất phát từ thói quen hoặc thiếu ý thức, vẫn có thể làm lu mờ sự phân biệt giữa:không gian phụng vụ thánh thiêng, và không gian sinh hoạt cộng đồng thông thường.

Trong tông điệp Ecclesia de Eucharistia, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II nhắc nhở:“Không ai được phép coi thường mầu nhiệm được trao phó trong tay chúng ta: mầu nhiệm quá cao cả để ai có thể tùy tiện đối xử.”(Ecclesia de Eucharistia, số 52).

IV. Hướng giải quyết mục vụ hợp lý

Để vừa đáp ứng nhu cầu lưu niệm vừa bảo vệ sự tôn nghiêm của phụng vụ, có thể lưu ý vài nguyên tắc mục vụ sau:

– Ưu tiên chụp hình tại tiền sảnh, quảng trường hoặc lòng nhà thờ hơn là trên cung thánh.

– Nếu cần chụp trong khu vực cung thánh, phải giữ sự tiết chế và tôn nghiêm cần thiết.

– Kỹ thuật viên nên tác nghiệp từ phía dưới hoặc hai bên cung thánh, tránh đứng tại trung tâm bàn thờ hay vị trí chủ tế.

– Tuyệt đối tránh ngồi, tựa hoặc đặt dụng cụ trên bàn thờ.

– Ban tổ chức và chủ tế nên hướng dẫn trước cho cộng đoàn và ê-kíp truyền thông để tránh các thói quen phản cảm nhưng đã trở nên phổ biến.

Kết luận

Việc kỹ thuật viên chụp hình đứng trên cung thánh, đặc biệt tại khu vực dành riêng cho chủ tế hay ngay nơi bàn thờ để chụp hình sau Thánh lễ, tuy không phải lúc nào cũng cấu thành một vi phạm phụng vụ theo nghĩa pháp lý nghiêm trọng, nhưng nhìn dưới ánh sáng thần học phụng vụ và kỷ luật Hội Thánh, đó là thực hành không nên cổ võ và cần được tiết chế rõ ràng.

Ở đây không chỉ là vấn đề “đúng luật hay sai luật”, nhưng là cách Hội Thánh giáo dục cảm thức đức tin nơi cộng đoàn. Cách chúng ta đối xử với cung thánh sẽ dạy giáo dân hiểu Thánh Thể là gì, bàn thờ là gì, và phụng vụ là gì.

Nếu cung thánh bị sử dụng như một sân khấu kỹ thuật hay nơi tạo dáng hình ảnh, cảm thức linh thánh nơi cộng đoàn sẽ dần bị suy giảm. Ngược lại, sự tôn kính đối với nơi thánh luôn là một hình thức tuyên xưng đức tin âm thầm nhưng rất mạnh mẽ của Hội Thánh.