Anh chị em thân mến,
Tôi muốn cùng anh chị em một lần nữa bắt đầu từ buổi sáng Phục sinh, trong một khu vườn và trước một ngôi mộ trống. Maria Mađalêna có mặt ở đó lúc tảng sáng, khi trời còn tối; và bóng tối mà bà đang trải qua không chỉ là bóng tối của một đêm chưa kết thúc. Đó là bóng tối của một người đã mất đi một người thân, của một người tìm kiếm nhưng không gặp thấy, của một người cúi xuống và khóc. Tuy nhiên, Tin mừng không để bà ở lại trong tang tóc. Một người mà bà tưởng là người làm vườn đến gần và hỏi bà hai câu: “Tại sao chị khóc? Chị tìm ai?” (Ga 20,15).
Thưa anh chị em, tôi muốn hai câu hỏi này trở thành nguồn cảm hứng cho hành trình sắp tới của Giáo phận Rôma. Thật vậy, tôi tin rằng hôm nay chúng ta có thể nghe những câu hỏi ấy được đặt ra cho Giáo hội chúng ta và cho toàn thành phố: “Tại sao chị khóc? Chị tìm ai?” Những câu hỏi ấy liên quan đến nỗi khắc khoải tìm kiếm niềm hy vọng mà anh chị em nhận thấy nơi các giáo xứ, các cuộc gặp gỡ và trong đời sống thường nhật, khi anh chị em lắng nghe nhau và lắng nghe người dân. Maria Mađalêna thức dậy trước bình minh và đã chạy đến mộ, bởi trong lòng bà có sự sống, có niềm mong đợi! Cũng vậy, tại Rôma, có biết bao người mỗi sáng lại bắt đầu một ngày mới; đồng thời cũng có những cộng đoàn giáo xứ, các hiệp hội, phong trào, nhóm và tổ chức Giáo hội quảng đại dấn thân vào việc loan báo Tin mừng, bác ái và phục vụ trong đời sống cầu nguyện phụng vụ. Chắc chắn, bên cạnh sự phong phú ấy, anh chị em cũng đã thành thật nhìn nhận một số khó khăn. Đó là nỗi hoang mang của những người không còn biết mình có thể gặp gỡ Chúa ở đâu. Đây là một kinh nghiệm mà nhiều anh chị em chúng ta đang trải qua, và đôi khi chính chúng ta cũng trải qua. Đôi lúc, số lượng các sáng kiến, hoạt động và cuộc gặp gỡ ngày càng gia tăng, đến mức chúng ta đánh mất trung tâm, đánh mất ý nghĩa Tin mừng của những gì mình đang thực hiện.
Và ở đây, trong Tin mừng, chỉ một lời duy nhất khiến Maria Mađalêna quay lại: tên của bà, “Maria!” (Ga 20,16). Đó là cách chúng ta gặp gỡ Đức Giêsu Kitô: khi nghe Người gọi chúng ta bằng chính tên mình, qua nhiều cách thức khác nhau. Đây là điểm khởi đầu của mọi sáng kiến mục vụ: không phải trước hết là hỏi “làm gì”, nhưng là hỏi “gặp ai” và “gặp như thế nào”. Trong các cộng đoàn của chúng ta, chúng ta có thể vẫn là những người vô danh, không được nhìn thấy và không được thấu hiểu; hoặc chúng ta có thể được nhìn nhận, được biết đến và được gọi đích danh. Những ai thực sự gặp gỡ Đức Kitô, như Maria Mađalêna, cảm thấy lòng mình tràn đầy, và vì thế họ không thể đứng yên; họ chạy đi và lên đường loan báo Tin mừng. Người phụ nữ nói với các môn đệ: “Tôi đã thấy Chúa!” (c. 18). Đó không phải là một ký ức, cũng không phải là chuyện riêng tư, nhưng là một niềm vui sâu xa làm phát sinh cộng đoàn.
Vì thế, anh chị em thân mến, hôm nay tôi không trao cho anh chị em một chương trình mục vụ mới. Chúng ta không bắt đầu lại từ con số không, và không điều gì trong những gì chúng ta đã trải qua nên bị xếp vào kho lưu trữ. Công việc của chúng ta về “những căn bệnh thiêng liêng” đã dạy chúng ta nhận ra điều gì trong đời sống Giáo hội cần được chữa lành, sửa chữa hoặc biến đổi. Hành trình Thượng Hội đồng đã dạy chúng ta biết lắng nghe và cùng nhau phân định, trong tư cách những người đồng trách nhiệm đối với cùng một sứ mệnh. Thay vào đó, tôi muốn đề nghị chúng ta phát triển một chiều kích thứ ba: đánh giá mục vụ.
Đánh giá dưới ánh sáng của Chúa Thánh Thần có nghĩa là dừng lại, nhìn lại những gì đã diễn ra, nhận ra điều gì đã sinh hoa trái, hiểu điều gì đã không đem lại kết quả, và cùng nhau tìm kiếm lý do. Nói cách khác, đó là tìm kiếm sự thật. Tôi mời gọi anh chị em thực hiện việc đánh giá này với sự tham gia của toàn thể cộng đoàn và, trong khả năng có thể, cũng lắng nghe những người không tham dự đời sống Giáo hội, những người có thể nhìn thấy mọi sự, có thể nói, “từ bên ngoài”.
Để giúp anh chị em thực hiện việc đánh giá mục vụ này, tôi muốn nêu lên một vài điểm trọng tâm. Tôi phân biệt chúng với nhau, nhưng tất cả đều tạo nên một động lực duy nhất.
I. Gặp gỡ Đức Kitô và giúp người khác gặp gỡ Người
Giáo hội không hiện hữu vì chính mình, nhưng để dẫn đưa mỗi người đến cuộc gặp gỡ với Chúa. Vì thế, chỉ hỏi một hoạt động có được tổ chức tốt hay không, có đông người tham dự hay không, hoặc đã được thực hiện trong nhiều năm hay chưa, thì chưa đủ. Chúng ta phải hỏi liệu hoạt động ấy có thực sự dẫn đưa con người đến với Đức Kitô hay không, có đưa Tin mừng tiếp xúc với đời sống thực tế của con người hay không.
II. Xây dựng các cộng đoàn
Từ mầu nhiệm Vượt qua của Đức Kitô, những cộng đoàn mới, tự do và được hòa giải được khai sinh. Chúng ta hãy can đảm tập trung vào điều cốt yếu, dành chỗ cho những tương quan chân thành, trong đó mọi người cảm thấy mình thuộc về một cộng đoàn: được đón nhận, được đồng hành, được trân trọng và cùng chịu trách nhiệm. Chúng ta hãy quyết tâm dành thời gian và đôi tai biết lắng nghe cho người trẻ, cả trong lẫn ngoài những sáng kiến của chúng ta.
III. Sống giữa và phục vụ thành phố
Rôma không phải là một phông nền vô cảm cho các cộng đoàn của chúng ta: Rôma chính là nơi sứ mệnh của chúng ta được thực hiện. Cộng đoàn được Đấng Phục sinh quy tụ không thể khép kín nơi chính mình, nhưng phải chia sẻ những niềm hy vọng, những tổn thương và những câu hỏi của con người; đồng thời phải học cách nhận ra, trong những gì đang diễn ra tại các khu phố khác nhau của thành phố, những câu hỏi mà Tin mừng có thể đưa ra câu trả lời, nếu Tin mừng được đón nhận một lần nữa
IV. Đào tạo Dân Thiên Chúa
Có thể thêm vào ba điểm đánh giá trên một điểm thứ tư, xuyên suốt tất cả: đào tạo Dân Thiên Chúa. Các hoạt động của chúng ta có giúp con người lớn lên trong đức tin không? Có đào tạo những môn đệ truyền giáo không? Có giúp phát triển tinh thần trách nhiệm trong Giáo hội không? Có nuôi dưỡng một đức tin trưởng thành, có khả năng chuyển thành những chọn lựa cụ thể trong đời sống và phục vụ không?
Tuy nhiên, trọng tâm của phương pháp mà tôi đề nghị với anh chị em lại là một câu hỏi rất đơn giản: “Tại sao?” Đó là việc cùng nhau dừng lại và tự hỏi, đối với tất cả những gì chúng ta làm: Tại sao chúng ta làm điều đó? Ý hướng nào được Tin mừng soi sáng thúc đẩy chúng ta? Chúng ta đang tìm cách đáp ứng nhu cầu thực sự nào? Lựa chọn này phù hợp thế nào với sứ mệnh của Giáo hội? Sau đó là bước thứ hai: Tại sao chúng ta đạt được những kết quả này mà không phải những kết quả khác? Tại sao một số sáng kiến thúc đẩy hành trình đức tin, trong khi những sáng kiến khác lại chỉ dừng lại riêng lẻ? Tại sao một số người tham gia, trong khi những người khác vẫn đứng bên lề? Từ cuộc gặp gỡ giữa những lý do đứng sau các lựa chọn của chúng ta và những lý do tạo nên các kết quả của chúng, sẽ phát sinh sự phân định đích thực, giúp chúng ta nhận ra điều gì cần được giữ lại, trân trọng, sửa chữa, từ bỏ hoặc khởi sự.
Để tất cả điều này không chỉ dừng lại ở một thiện ý, hành trình sẽ có một “nhịp điệu” riêng. Tôi cảm ơn Đức Hồng y Đại diện và những cộng sự khác đã hoạch định các giai đoạn sẽ được trình bày với anh chị em.
Vì thế, tôi xin anh chị em dành thời gian để cùng nhau bước đi – không chỉ trong một năm, nhưng trong cả một hành trình – để đây thực sự là một tiến trình phân định, chứ không đơn thuần là thêm một sáng kiến nữa vào tất cả những gì đang có. Vị Giám mục không yêu cầu anh chị em hoạch định những hoạt động mới; ngài đề nghị một phương pháp chung về lắng nghe, phân định, đánh giá và hoán cải. Nội dung và những ưu tiên vẫn thuộc trách nhiệm của các cộng đoàn, trong năm lĩnh vực: giáo lý và khai tâm Kitô giáo, người trẻ, gia đình, bác ái và ơn gọi; bởi mục tiêu là cùng chia sẻ một phong cách mục vụ, chứ không phải đồng nhất hóa các kinh nghiệm. Trong điều này, các Giáo hạt được mời gọi ngày càng trở thành những nơi gặp gỡ, đối thoại và cùng nhau hoạch định mục vụ.
Anh chị em thân mến, quả thật, tự thân một phương pháp chưa bao giờ hoán cải được bất cứ ai. Vì thế, để điều tôi đề nghị không trở thành một điều gì trừu tượng, tôi cũng muốn nhắc đến một con người cụ thể. Thật vậy, tôi vui mừng chấp thuận quyết định tiến hành những bước cần thiết để khởi sự cuộc điều tra cấp giáo phận về cuộc đời, các nhân đức và danh tiếng thánh thiện của cha Luigi Di Liegro, một linh mục của Giáo phận này, qua đời ngày 12 tháng 10 năm 1997. Món quà ngài trao tặng cho hành trình của chúng ta trước hết không nằm ở những công việc ngài đã thực hiện: trước khi xây dựng bất cứ điều gì, cha Luigi muốn “nhìn thấy”. Năm 1969, ngài cho thực hiện một nghiên cứu về đời sống tôn giáo của người dân Rôma, bởi ngài hiểu rằng không thể hiện thực hóa sứ điệp nếu không lắng nghe thực tại. Trong bài phát biểu cuối cùng, vài tuần trước khi qua đời, cha Luigi nói với các cộng sự: “Phân định là câu hỏi này: Lạy Chúa, Chúa đang ở đâu?”
Anh chị em thân mến, điều này khiến chúng ta nghĩ đến câu hỏi của Maria Mađalêna bên ngôi mộ Chúa Giêsu. Đó cũng là câu hỏi mà từ đó hôm nay chúng ta lại khởi hành. Ngày nay, những dấu chỉ nào của Nước Thiên Chúa và những lời mời gọi nào của Chúa Thánh Thần đang nổi lên từ đời sống Rôma? Giáo hội cần mang hình thức nào để nhận ra và phục vụ những điều ấy? Việc luôn giữ câu hỏi này sống động trong lòng sẽ giúp chúng ta trở thành một Giáo hội liên đới với vận mệnh của thành phố này, gắn bó với những đau khổ, niềm hy vọng và những biến đổi của thành phố.
Giờ đây, tôi muốn nói đôi lời về thừa tác vụ có chức thánh tại Rôma. Trước hết, tôi muốn nói lời “cảm ơn”, không phải chỉ như một lời xã giao. Cảm ơn Đức Hồng y Đại diện, các Đức Giám mục Phụ tá, các Trưởng Giáo hạt và tất cả những người phục vụ tại các cơ quan của Tòa Đại diện. Cảm ơn các cha sở và các cha phó; các linh mục cao niên và đau yếu; các tuyên úy tại bệnh viện, nhà tù, trường học và đại học; các linh mục đến từ những Giáo hội và quốc gia khác, đang phục vụ tại thành phố này như thể đây là quê hương của mình. Cảm ơn các phó tế vĩnh viễn và gia đình của các thầy. Cảm ơn các nam nữ tu sĩ; những người âm thầm nâng đỡ Rôma bằng lời chuyển cầu; và những người mỗi ngày gặp gỡ thành phố này tại các trường học, bệnh viện, nhà tạm trú và những vùng ngoại ô. Cảm ơn các giáo lý viên, các nhà giáo dục và những người phục vụ trong các hoạt động bác ái. Chúng ta biết điều này: những việc tốt lành không gây ồn ào; Chúa biết chúng, và hôm nay tôi cũng muốn nhìn nhận chúng. Xin cảm ơn!
Tôi cũng biết rằng việc phục vụ mục vụ ngày nay đòi hỏi nhiều hơn trước đây. Tôi khuyến khích anh chị em đừng mang những gánh nặng ấy một mình. Và tôi muốn nói với anh chị em một cách rõ ràng rằng nghệ thuật đánh giá mục vụ không đòi hỏi anh chị em phải làm nhiều hơn; trái lại, nó cho phép anh chị em làm ít hơn và làm tốt hơn. Nếu việc đánh giá mục vụ lại trở thành một gánh nặng khác trên vai anh chị em, thì chúng ta đã phản bội chính mục đích của nó.
Mẫu người linh mục và chủng sinh mà Rôma cần
Vì thế, tôi muốn chia sẻ với anh chị em một vài suy tư về mẫu người linh mục mà Rôma đang cần. Một linh mục phải là người biết lắng nghe trước khi trả lời, biết phân định trước khi quyết định. Linh mục phải là người biết ở lại trước sự hiện diện của Chúa, bởi ngài không thể dẫn người khác đến một cuộc gặp gỡ mà chính mình lại không sống. Câu hỏi “tại sao?” trước hết và trên hết là một câu hỏi dành cho chính linh mục: Tại sao tôi là linh mục? Đời sống hằng ngày của tôi có còn phù hợp với lý do Chúa đã gọi đích danh tôi hay không? Linh mục không tập trung mọi trách nhiệm vào chính mình. Ngài nhận ra các đặc sủng, đào tạo lương tâm và tạo điều kiện để các tín hữu giáo dân cùng chia sẻ trách nhiệm: không phải vì thiếu sức mạnh, nhưng vì trung thành với bản chất của Giáo hội. Một cộng đoàn trong đó mọi sự đều tùy thuộc vào cha sở là một cộng đoàn mong manh; và chủ tọa không có nghĩa là làm tất cả. Chủ tọa có nghĩa là thúc đẩy sự hiệp thông, huy động sức mạnh của người khác, kết nối con người và hoàn cảnh, đồng thời gìn giữ sự hiệp nhất. Sau cùng, linh mục trở thành một thành phần của cộng đoàn và mong muốn thuộc về một cộng đoàn có khả năng hiểu biết khu phố của mình, chia sẻ những đau khổ và niềm hy vọng của khu phố, đồng thời chịu trách nhiệm về cuộc sống của mọi người, kể cả những người không bước qua ngưỡng cửa nhà thờ.
Đây là hình thức mà đức bác ái mang lấy trong việc lãnh đạo mục vụ, và chính điều này ngăn không cho giáo xứ thu mình vào việc tự bảo vệ mình.
Không ai được mời gọi sống tất cả những điều này một mình. Hàng linh mục không chỉ là tổng số những linh mục gặp nhau vì những lý do tổ chức; đó là một tình huynh đệ, và là nơi đầu tiên để đánh giá xem những gì chúng ta làm có thực sự thúc đẩy sự hiệp thông hay không. Tôi hy vọng các Giáo hạt trước hết sẽ trở thành những nơi có tình huynh đệ linh mục đích thực, nơi người ta có thể thẳng thắn nói về những khó khăn của mình mà không cảm thấy xấu hổ, chứ không chỉ là những công cụ phối hợp công việc. Cùng với anh em, các phó tế nhắc nhở toàn thể Giáo hội rằng Giáo hội hiện hữu để phục vụ; còn các nam nữ tu sĩ, qua việc quảng đại hiến dâng cuộc đời cách vô vị lợi, nhắc nhở Rôma rằng không một mức độ hiệu quả nào có thể cứu độ nhân loại, và Thiên Chúa phải luôn được đặt ở vị trí ưu tiên.
Tôi dành một lời đặc biệt cho các chủng sinh. Các bạn trẻ thân mến, các bạn đang chuẩn bị trở thành những linh mục cho giáo phận này. Cha mời gọi các con ngay từ bây giờ hãy tham gia vào hành trình này của việc tự xét mình, học cách biến việc ấy thành một lối sống trong suốt những năm đào luyện. Và hãy để mình được đào tạo vừa qua sách vở – vốn cần thiết để gặp gỡ những người thầy tốt – vừa qua những khuôn mặt của người nghèo, người bệnh và người dân trong các giáo xứ của chúng ta. Cha bày tỏ lòng biết ơn và sự tín nhiệm đối với các con cũng như các nhà đào tạo của các con. Người trẻ không dấn thân vào một vai trò, nhưng đi theo những người nam và người nữ mà nơi họ, người trẻ nhận thấy một sự mãn nguyện với chính con người mình.
Tôi biết rằng hành trình phân định này sẽ đòi hỏi sự kiên nhẫn, và có lẽ cả lòng can đảm để buông bỏ một điều gì đó mà chúng ta đang gắn bó. Nhưng đó cũng chính là lòng can đảm của Maria Mađalêna, người đã phải buông bỏ ước muốn níu giữ Chúa để thay vào đó chạy đi loan báo Người. Tôi hy vọng từ sự phân định mục vụ này sẽ nảy sinh một giai đoạn chia sẻ những kinh nghiệm được đổi mới, tiếp theo là việc xây dựng một hành trình chung, chuẩn bị cho tất cả chúng ta cùng hướng đến Năm Thánh Cứu độ năm 2033.
Anh chị em Rôma thân mến, Đừng sợ để cho mình một lần nữa được gọi đích danh! Chúa Phục sinh hằng sống cho phép mình được gặp gỡ bởi những ai, như Maria vào lúc bình minh Phục sinh, vẫn còn can đảm tìm kiếm Người, ngay cả trong nước mắt, ngay cả giữa bóng tối. Xin Thân Mẫu Thiên Chúa, Đấng Cứu giúp của Dân Rôma – Salus Populi Romani, Đấng là người đầu tiên tin và đã đem Đức Kitô vào thế giới, đồng hành với anh chị em. Và tôi xin Chúa chúc lành cho tất cả anh chị em, cho các cộng đoàn của anh chị em và cho thành phố này.
Ban Biên tập Zenit News (zenit.org)
Để lại một phản hồi